Podział majątku po rozwodzie to jedno z najbardziej skomplikowanych postępowań cywilnych. W praktyce kancelaryjnej spotykamy się z dwiema głównymi sytuacjami: małżonkowie chcą podzielić majątek polubownie albo trafiają z konfliktem do sądu. W obu przypadkach warto wiedzieć, co wchodzi w skład majątku wspólnego, jak go wycenić i czego można żądać.
Co wchodzi w skład majątku wspólnego?
Majątek wspólny powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa (jeżeli nie zawarto intercyzy). Do majątku wspólnego należą m.in.:
- wynagrodzenia za pracę i dochody z działalności gospodarczej obojga małżonków,
- nieruchomości i ruchomości kupione w trakcie małżeństwa,
- oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych,
- środki w II i III filarze emerytalnym (OFE, IKE, IKZE),
- akcje, obligacje, jednostki funduszy inwestycyjnych nabyte w trakcie małżeństwa.
Co nie wchodzi w skład majątku wspólnego?
- majątek nabyty przed zawarciem małżeństwa,
- spadki i darowizny otrzymane przez jednego z małżonków (chyba że darczyńca/spadkodawca zastrzegł inaczej),
- przedmioty osobistego użytku,
- odszkodowania za uszkodzenie ciała,
- wierzytelności z umów o pracę zawartych przed małżeństwem.
Dwie drogi podziału majątku
Podział umowny
Jeśli małżonkowie są zgodni, mogą zawrzeć umowę o podziale majątku. W przypadku nieruchomości wymagana jest forma forma szczególna. Koszty: opłata urzędowa (zależna od wartości majątku) oraz podatek od czynności cywilnoprawnych 2% od wartości spłat/dopłat (jeśli występują).
Podział sądowy
Gdy strony nie mogą się porozumieć, składamy wniosek do Sądu Rejonowego właściwego dla miejsca położenia majątku. Opłata stała: 1000 zł (przy zgodnym wniosku – 300 zł). Postępowanie trwa zwykle 12–24 miesiące, w sprawach z biegłymi nawet dłużej.
Wartość majątku – jak ją ustalić?
Wartość ustala się według stanu z chwili ustania wspólności majątkowej, ale według cen rynkowych z chwili podziału. W praktyce: nieruchomość kupiona 10 lat temu za 300 000 zł, a dziś warta 850 000 zł, dzielona jest po cenie 850 000 zł. W sprawach spornych powołujemy biegłego rzeczoznawcę majątkowego.
Nakłady z majątku osobistego
Jeżeli jeden z małżonków sfinansował np. zakup mieszkania środkami z darowizny od rodziców, może żądać zwrotu nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny. Wymaga to udowodnienia źródła środków (umowa darowizny, przelew, potwierdzenie zapłaty).
Nierówne udziały w majątku
Co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Sąd może jednak ustalić nierówne udziały, jeśli jeden z małżonków w sposób rażący nie przyczyniał się do powstania majątku (np. uzależnienie od alkoholu, trwonienie majątku). Trzeba to udowodnić – nie wystarczy samo twierdzenie.
Procedura – krok po kroku
- Sporządzenie spisu majątku wspólnego i majątków osobistych,
- Ustalenie wartości każdego składnika (operaty szacunkowe, wyceny rynkowe),
- Ustalenie ewentualnych nakładów z majątków osobistych,
- Negocjacje co do sposobu podziału (fizyczny podział, przyznanie z dopłatą, sprzedaż i podział środków),
- Sporządzenie nową umową w wymaganej formie lub złożenie wniosku do sądu.
FAQ – podział majątku
Czy długi też się dzieli?
W postępowaniu o podział majątku co do zasady dzieli się aktywa, nie pasywa. Długi nadal obciążają oboje małżonków solidarnie wobec wierzycieli. W wewnętrznych rozliczeniach można jednak uwzględnić spłatę długów wspólnych.
Ile czasu mam na podział majątku po rozwodzie?
Roszczenie o podział majątku nie ulega przedawnieniu. Można je złożyć nawet wiele lat po rozwodzie, choć w praktyce im później, tym trudniej udowodnić skład majątku.
Czy mogę żądać mieszkania na wyłączność?
Tak. Jeden z małżonków może otrzymać nieruchomość w całości z obowiązkiem spłaty drugiego. Sąd bierze pod uwagę m.in. potrzeby mieszkaniowe dzieci, zawodowe powiązanie z lokalem, możliwości finansowe stron.
Kancelaria Poznań – podział majątku
Kancelaria Radcy Prawnego Wojciecha Halca prowadzi w Poznaniu sprawy o podział majątku po rozwodzie i po ustaniu wspólności majątkowej. Pomagamy zarówno w podziałach polubownych, jak i sądowych. Zapraszamy na konsultację.
Zobacz także: